ابراهيم به تمامى اوامر و نواهى خدا و حتى به ذبح پسرش وفا كرد ، و به طور كامل اطاعت نمود « 1 » . و در كافى به سند خود از اسحاق بن عمار از امام ابو ابراهيم موسى بن جعفر ( ع ) روايت كرده كه گفت : از آن جناب از شخصى پرسيدم كه حج و عمره اش را يا بعضى از طوافهايش را به نيت بعضى از افراد خاندانش انجام مىدهد ، در حالى كه آن فرد از او غايب است و در شهرى ديگر قرار دارد ، مىگويد : اين را هم پرسيدم كه : در اين فرض آيا از ثواب عمل خودش چيزى كم مىشود يا نه ؟ فرمود : اين عمل هم به حساب خود او نوشته مىشود و هم به حساب آن فرد ، علاوه بر اين ثوابى هم به عنوان صله رحم به او مىدهند . پرسيدم : در صورتى كه آن فرد از دنيا رفته بود ، آيا اين ثواب به حساب او ملحق مىشود ؟ فرمود : آرى حتى اگر مشمول غضب خدا باشد به خاطر اين عملى كه تو به نيت وى انجام داده اى مشمول مغفرت خدا مىگردد ، و اگر در مضيقه باشد به خاطر اين عمل گشايش مىيابد ، پرسيدم : آيا آن فرد در آنجايى كه هست متوجه مىشود كه اين ثوابى كه به نامه عمل او ملحق شد از ناحيه چه كسى است ؟ فرمود : آرى . پرسيدم : اگر آن فرد ناصبى يعنى دشمن على ( ع ) باشد اين عمل سودى به حالش دارد يا خير ؟ فرمود : بلى ، باعث تخفيف او مىشود « 2 » . مؤلف : مورد روايت هديه دادن ثواب عمل است ، نه عملى كه به نيابت از طرف ميت انجام مىشود . و در همان كتاب به سند خود از عبد اللَّه بن سنان از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه گفت : رسول خدا ( ص ) فرمود : خداى عز و جل به آن فرشته اى كه موكل بر هر مؤمن است دستور مىدهد اگر آن مؤمن مريض شود آنچه در حال سلامتى انجام مىداد و فعلا به خاطر بيمارى از آن عمل خير بازمانده برايش بنويس ، براى اينكه اين منم كه او را در پناه و وثاق خود قرار داده‌ام « 3 » . و در خصال از امام صادق ( ع ) روايت آورده كه فرمود : انسان بعد از مردنش ديگر هيچ أجر و ثوابى دنبالش نمىآيد ، مگر از چند راه : يكى اينكه در زندگيش صدقه اى پايدار تاسيس كرده باشد كه تا روز قيامت ثواب آن عايد وى مىشود . دوم صدقه اى كه به

--> ( 1 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 338 . ( 2 ) فروع كافى ، ج 4 ، ص 315 ، ح 4 . ( 3 ) فروع كافى ، ج 3 ، ص 113 ، ح 3 .